آیا فیلم کوتاه نیازی به آکادمیک شدن دارد یا نه؟

گزارش اولین جلسه ی کارگاهی «بررسی تغییر و تحولات فیلم کوتاه» با حضور شهرام مکری برگزار شد

از ورک شاپ کیارستمی تا چارچنگولی
در ابتدای جلسه، مجید مصاحبی از حاضرین در جلسه خواست تا خود را بیشتر معرفی کنند.

یکی از شاگردان در ورک شاپ عباس کیارستمی فیلمی ساخته بود و در مورد آن توضیحاتی برای کارگاه ارائه کرد. مجید مصاحبی بعد از پایان معرفی اعضای حاضر در کارگاه، از شهرام مکری پرسید: "فیلم کوتاه نیازی به آکادمیک شدن دارد یا نه؟"

کارگردان فیلم کوتاه محدوده دایره در پاسخ به این سئوال گفت:" راه های مختلفی بوده است و مثال های زیادی می توانیم بزنیم که دانش آکادمیک نداشته اند. نسخه ی واحدی وجود ندارد.

هر کسی متد خاص خودش را دارد.فیلمساز کوتاه باید راه خودش را پیدا کند. البته من هیچوقت نمی گویم دانشگاه بد است؛ کسی که دانشگاه می رود می تواند با همکلاسیهایش برود بیرون و بتواند همفکرهایش را ملاقات کند. در واقع دانشگاه می تواند یک پاتوق سینمایی باشد."

شهرام مکری در ادامه با مقایسه فیلمسازی در ایران و آمریکا و با اشاره به این نکته که مثلآ در فیلمسازی استودیویی، فیلمساز برای چند سال قرارداد می بندد تا 3 فیلم بسازد. چنین چیزی در ایران وجود ندارد اما کم کم در حال رشد است. مثلآ پروژه هایی را در آینده خواهیم دید که از نظام استودیویی پیروی می کنند. ممکن است بشنوید جلوه های ویژه فیلم بعدی یک کارگردان ایرانی، هنگ کنگی است.

کارگردان فیلم "اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر" با مطرح کردن نظام اروپایی گفت: " ورک شاپ خوب است همچنان که در اروپا هم به صورت ورک شاپی کار می کنند به همین جهت کارگاه عباس کیارستمی هم تاثیر گذار است. در اروپا فرم و ایده مهم است."

مکری ادامه داد: "در قدم اول باید تکلیفمان را مشخص کنیم. فیلمهایی را که دوست داریم چیست؟ و آن نوع سینما کجا وجود دارد؟ ما در ایران مغزهای آشفته ای داریم و نظم وجود ندارد. سریع می گوییم این سینما را دوست داریم. در واقع اگر فیلمساز بخواهد پارک ژوراسیک بسازد نباید برود کارگاه کیارستمی اگر فیلمهای مستقل بخواهیم بسازیم این نوع ورک شاپ ها خوب است."

کارگردان "آندوسی" با پرداختن به تاریخ فیلم کوتاه در ایران به جریان فیلمسازی قبل از انقلاب در سالهای 1345 به بعد اشاره کرد: "قبل از انقلاب سینمای گیشه ای و استودیویی که با سوپر استارها کار می کرد و به دنبال گیشه بود در مقابل کانون پرورش فکری قرار داشت. که فیلمهای آن دوره با محوریت قرار دادن کوکان این سینما را از سینمای گیشه ای جدا می کرد.

بعد از آن نگره ی مولف را به ایران آوردند. فیلم هایی مثل شب قوزی فرخ غفاری و یا فیلم های ابراهیم گلستان و... تبدیل به موج نو سینمای ایران شدند. آنها اعتقاد داشتند که باید کارگردان را پررنگ کنیم. به همین جهت به زعم ما ایرانی ها فیلم هایی خوب هستند که نگاه کارگردان در آن باشد و کارگردان استودیویی فقط دکوپاژ می کند. ما با این نگاه بزرگ شدیم.

نگاهی که در مجله فیلم، تلویزیون و کلاسها رشد کرد. به نظر می رسد حالا فیلمساز صاحب فکر داریم اما تعداد آنها به پنج تا نمی رسد. هم در فیلمسازان صاحب اندیشه دچار مشکل هستیم و هم در استودیویی.

سینمای ملی نداریم، سینمای ژانر نداریم، سینمای بومی هم نداریم.

30 سال است که می گویند سینمای استودیویی بد است. به همین خاطر دیگر فیلم استودیویی نداریم. ترکیه حاضر نیست از ما فیلم بخرد. چون سینمای استودیویی نیست. ما به سمت سینمای استودیویی نرفتیم. سینمای ایده هم دیگر نداریم یعنی سینمای اگزوتیک دیگر ته کشیده است. سینمای ایده محور در صورتی می تواند پا بر جا بماند که ایده داشته باشد. سینمای اگزوتیک هم تمام می شود. پس باید به سمت سینمایی نو رفت."

مجید مصاحبی، دبیر جشنواره بین المللی آسا در ادامه صحبت های شهرام مکری گفت: "سینما ارزان نیست. باید سینمای تکنولوژی محور در کنار سینمای ایده محور باشد و هر دو با هم تلفیق شود که این موج جدیدی از سینما را ایجاد می کند. مثل ماتریکس که تلفیقی از این دو است."

مکری درباره مخاطبان فیلم کوتاه گفت: " در دنیا مخاطبان فیلم کوتاه اینترنتی هستند. فیلم را در اینترنت برای دانلود می گذارند و مخاطب به حساب فیلمساز پول واریز می کند. باید دیگر از فیلم ساختن نترسید و یا از پخش محدود فیلم کوتاه دلسرد نشویم.

با دیدن درباره الی دیگر نباید از این چیزها ترسید. این فیلم تنه می زند به فیلم های روز دنیا. فیلمی بین المللی است. ما هنرپیشه بین المللی داریم، کارگردان بین المللی داریم. افق دیدمان را باید از اکران در ایران و جشنواره های ایران گسترده تر کنیم. باید مرزها را بشکنیم.

در ابتدا فیلم های عباس کیارستمی را هیچکس نگاه نمی کرد. او خودش برای فیلم ها ارزش قائل می شد و تلاش می کرد و در انتها هم موفقیت بین المللی کسب کرد. بسیاری فکر می کنند فیلم های کیارستمی دیده نشده اند. در حالی که آنها گیشه و اکران در ایران را می بینند. آیا مخاطب یعنی مخاطب گیشه ای؟ مخاطب کیارستمی کم نیست.

اگر کپی رایت داشتیم و شرکتی آمار فروش دی وی دی و سی دی های عباس کیارستمی را می داد شاید از مخاطب فیلم چارچنگولی هم بیشتر باشد. شاهکار دیده می شود حتی اگر اکران نشود. "

کارگردان فیلم کوتاه، شهرام مکری در ادامه گفت: " محدود کردن درست است. باید خودتان را محدود کنید. اگر تدوینگر ندارید فیلم یک پلانی بسازید. راهی که ورک شاپ کیارستمی می رود درست است. محدود کردن فیلمساز به یک موضوع. مثلآ تاکسی و یا باد و درخت و... "

شهرام مکری همچنین درباره تاریخ فیلم کوتاه در ایران تاکید کرد: " در فیلم کوتاه جریان سینمای آزاد و سینمای کانون بوجود آمد.

در سینمای آزاد کارگردانانی مثل: کیانوش عیاری و مهدی صباغ زاده بودند و سینمای کانون کیارستمی. که بعد ها سینمای آزاد شد سینمای جوان. در دهه ی 70 مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی با مدیریت محمد آفریده تحولی را در فیلم کوتاه بوجود آورد.

سینمای کوتاه گرایش به بین المللی شدن داشت و فیلمسازان جشنواره ای را تربیت کرد. در دهه 80 فیلمسازان کوتاه دیگر جشنواره ای نبودند بلکه بیشتر دانش آموختگان سینما بودند و تاثیرات سینمای روز دنیا را می توان در آثارشان دید. مثل: عاطفه خادم الرضا و آیدا پناهنده. "

با رسیدن به دقایق پایانی جلسه مجید مصاحبی از اعضا کارگاه خواست تا سئوال های خود را مطرح کنند. یکی از اعضا سئوالش را اینطور بیان کرد: " آقای مکری شما از سینمای کوتاه شروع کردید و به سینمای بلند آمدید. آیا دوباره فیلم کوتاه می سازید؟ "

مکری پاسخ داد: " بله بر می گردم. یک ایده ی کوتاه دارم که می خواهم بسازم. درست است فاصله بین فیلم کوتاه هایم زیاد است اما دوست دارم ایده قوام پیدا کند و بعد ساخته شود. عجله ای برای ساخت فیلم ندارم. ضمن اینکه یک فیلم بلند هم می خواهم بسازم. فیلم کوتاه را جدی می گیرم چون فکر می کنم جریان روشنفکرانه تری است نسبت به سینمای بلند. "

در پایان دوست دیگری با اشاره به این نکته که برای دیدن فیلم بلند شهرام مکری اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر ساعت ها در صف ایستاده است و بلیط هم گیر نیاورده از اکران این فیلم پرسید. که مکری گفت: " پائیز امسال شاید اکران شود. "

۱۷ اسفند ۱۳۸۷ - منبع : سینمافردا